Chương 4: INTERMEZZO
II. Sự thật của người ta
Osvaldo Bagnoli (i), huấn luyện viên của Dennis trong mùa giải đầu tiên ở Inter, nay đã 78 tuổi và đang sống ở Verona. Ông khá khó hiểu khi Dennis muốn lắng nghe quan điểm của mình. "Thật ngạc nhiên khi cậu ấy vẫn nhớ đến tôi. Chúng tôi chỉ làm việc cùng nhau không đến một năm."
Ông nhớ gì về Dennis Bergkamp?
Bagnoli: "Ồ, một bravo ragazzo (ii)! Một chàng trai tốt, người có lẽ không tìm ra con đường của mình ở Milan và đó có lẽ là lí do tại sao cậu ấy đã không chơi bóng với trình độ của mình."
Không thể tìm ra con đường trong bóng đá hay trong văn hoá?
"Tôi nghĩ ngay bản thân cậu ấy cũng không thể trả lời câu hỏi này vì điều đó rất khó nói. Ví dụ, cậu ấy có vấn đề với máy bay. Cậu ấy không muốn đi máy bay. Tôi cũng thế. Tôi cũng không thích di chuyển bằng máy bay, nhưng tôi đã làm điều đó. Và bằng cách nào đó, cách của Dennis là vậy: 'Tôi không thích. Tôi không làm điều đó'."
Trước khi Dennis và Wim Jonk gia nhập câu lạc bộ, ngài Chủ tịch đã hứa với họ rằng Inter sẽ thay đổi và chơi thứ bóng đá tấn công giống như AC Milan. Ông là huấn luyện viên, chắc hẳn Pellegrini đã thảo luận trước với ông...
"Không hề. Tôi chưa từng nghe nói tới điều này và chưa từng bàn tới nó. Tôi đã từng ăn tối ở nhà ông ấy vào mỗi thứ Tư, nhưng không hề có chuyện gì như vậy cả."
Khi Pellegrini bổ nhiệm ông làm huấn luyện viên trưởng, ông ta có đề ra mục tiêu hay chỉ đạo nào kiểu như "giành scudetto" hay "chơi giống Milan" không?
"Tôi nghĩ tôi được Inter lựa chọn vì khi đó tôi 66 hay 67 tuổi gì đó và tôi có được danh tiếng của mình nhờ vào kinh nghiệm và sự bình tĩnh, vì thế tôi có thể làm việc trong môi trường của một câu lạc bộ không-danh-hiệu-trong-một-thời-gian-dài. Tôi đã giành được một scudetto với Verona và họ cho rằng tôi có thể làm việc trong môi trường khó khăn. Nhưng không ai yêu cầu tôi phải giành danh hiệu, bởi vì điều đó là rất khó khăn trong thời điểm ấy. Inter không phải là một đội bóng chiến thắng. Trong mùa bóng đầu tiên của tôi, chúng tôi đã về nhì. Nhưng ở mùa giải thứ hai, tôi bị sa thải khi mùa giải còn 12 vòng đấu nữa, và trong 12 vòng đấu cuối ấy Inter chỉ giành được có một điểm. Họ đứng trước nguy cơ tụt hạng."
Vậy là Pellegrini chưa bao giờ yêu cầu ông thay đổi phong cách chơi bóng?
"Không, chẳng có điều gì giống như vậy cả. Nhưng thỉnh thoảng vợ ông ấy yêu cầu tôi viết vài thứ ra giấy. Sau này tôi mới biết bà ta là một chuyên gia về chữ viết tay, bà ấy đã nghiên cứu tôi thông qua chữ ký của mình. Tôi nghĩ, có lẽ khả năng bị sa thải phụ thuộc vào chữ ký của mình cũng không phải là ngoại lệ! Tôi là kiểu huấn luyện viên rất trung thành với câu lạc bộ, với người thuê tôi. Cũng giống như 9 năm tôi làm việc tại Verona và Genoa. Tôi luôn có mối quan hệ tốt với mọi người trong câu lạc bộ. Và rồi chúng ta thảo luận về một cầu thủ. Cầu thủ này giỏi hơn cầu thủ kia và ngược lại? Nhưng tôi luôn chấp nhận tất cả sự lựa chọn của câu lạc bộ mà không có vấn đề gì. Trường hợp của Bergkamp, cậu ấy được câu lạc bộ lựa chọn. Tôi không biết tí gì về việc họ cố gắng mua về cậu ấy. Cậu ấy tới và tôi thấy ổn với điều đó."
Ở Verona ông được biết đến nhiền hơn như là một huấn luyện viên yêu thích bóng đá tấn công. Nhưng ở Inter ông cho đội bóng chơi thứ bóng đá phòng ngự theo phong cách Ý truyền thống. Vậy đâu mới là cách tiếp cận của ông?
"Tôi chưa từng là một huấn luyện viên lộ rõ phong cách chơi bóng của mình. Thường thì tôi hay nói với các cầu thủ: 'Các cậu muốn chơi như thế nào hơn?' Và rồi tôi sẽ cố tổ chức đội bóng sau khi đã thảo luận với họ."
Ông có hỏi Bergkamp điều đó?
"Thực sự tôi không nhớ nữa. Đã 20 năm trôi qua. Tôi nhớ là đã có vấn đề về ngôn ngữ, và tôi cũng nhớ là đã cố gắng hết mình để hiểu cách chơi của cậu ấy."
Một trong những cựu cầu thủ của ông, Riccardo Ferri, nói rằng với ông lý tưởng nhất là tiếp cận khung thành đối phương với chỉ 3 hay 4 đường chuyền? Điều đó sẽ không phù hợp với cách chơi của Dennis...
"3 hay 4 đường chuyền? Rõ ràng đúng là thế! Tôi từng nói với các cầu thủ: 'càng ít đường chuyền càng tốt. Tôi không thích thứ bóng đá chuyền qua-lại. Tôi thậm chí còn nói với thủ môn là: nếu cậu có bóng và nhìn thấy tiền đạo đội mình đang tự do thì hãy phất bóng lên. Đẩy bóng lên trên. Nếu có thể làm thế thì cứ làm thế. Nhưng nếu không thể thì chúng tôi cũng có thể chơi bóng ngắn, chuyền bóng, giữ bóng bởi vì bạn không thể luôn luôn chỉ làm có một việc. Và những việc đó cũng dành cho Bergkamp. Với chúng tôi, cậu ấy là một số 10 trong tấn công, nhưng không có nghĩa là cậu ấy không quay lại phòng thủ."
Vậy phải chăng là Dennis đã bị cô lập ở phía trên?
"Khi tôi là cầu thủ, tôi chơi ở vị trí tiền vệ tấn công. Vì thế một trong những nguyên tắc của tôi là: sẽ thật vô dụng nếu có một tiền đạo ở trên mà toàn đội không di chuyển cùng nhau. Nếu tiền đạo của bạn chỉ có một mình phía trên, bạn sẽ luôn mất bóng."
Nhưng đó chính là những trải nghiệm của Dennis! Anh ấy luôn chỉ có một mình với một cầu thủ tấn công khác nữa, thường là Ruben Sosa, và như vậy là 2 cầu thủ tấn công chọi với 5 hậu vệ!
"Tôi không nhớ nếu cách chơi này thành công hay không theo nghĩa anh đang hỏi. Nhưng tôi khá chắc chắn rằng Dennis chắn hẳn quen với việc chơi với 2 tiền đạo ở Hà Lan."
Không. Ở Ajax trong vai trò số 10, anh ấy có 3 tiền đạo và tiền vệ khác nữa, còn các hậu vệ cũng sẵn sàng hỗ trợ tấn công. Khi ông nói "toàn đội di chuyển cùng nhau" có lẽ điều đó mang một ý nghĩa khác ở Italia?
"Có thể, nhưng tôi xin nhắc lại: trong mùa giải đầu tiên chúng tôi đã về nhì."
Nhưng Dennis không có mặt trong đội hình đó. Anh ấy chỉ đến Inter trong mùa giải thứ hai của ông.
Có lẽ vậy. Tôi không nhớ nữa. Nhưng điều quan trọng chúng ta cần nhớ là trong thời gian ấy ý tưởng chi phối hàng đầu là chơi phản công. Điều đó lí giải tại sao bạn phải nhớ những con số khác nhau."
Vậy mối quan hệ giữa Dennis và Ruben Sosa thì sao? Trên các mặt báo thì nó thật tệ.
"Nói chung, tôi phải nói rằng có một sự khác biệt rất lớn giữa thực tế với những gì được nói trên báo chí, và còn lớn hơn 20 năm sau đó. Tôi thực sự không nhớ. Khi bị sa thải tôi không có bất cứ ghi nhớ nào về việc mình có vấn đề với các cầu thủ hoặc các cầu thủ có với nhau. Nhưng tôi nhớ Dennis chưa từng cảm thấy thoải mái và chưa từng tạo dựng một mối quan hệ tốt đẹp nào... thực ra là không tốt mà cũng chẳng xấu. Tôi không phải mẫu huấn luyện viên đến gặp các cầu thủ và nói: 'Hãy giúp những anh chàng này.' Nhưng tôi có cảm tưởng rằng các cầu thủ khác đã không giúp đỡ cậu ấy. Bản thân tôi cũng là một cầu thủ, vì thế tôi biết rõ những khuấy động trong phòng thay đồ. Nhưng theo tôi, không ai có ý định chống lại Bergkamp. Có lẽ mọi người nghĩ rằng cậu ấy là kiểu người như thế, nên họ để anh ấy một mình. Có lẽ họ tôn trọng mọi việc như thế, bởi họ nghĩ anh ấy là như thế, bởi cậu ấy thích được như thế hơn. Có lẽ đó là những gì các cầu thủ khác nghĩ. Điều đó lí giải tại sao họ không chấp nhận cậu ấy là người lãnh đạo."
Trên thực tế, vào năm 1994 sau khi ông bị sa thải, mọi việc không tồi tệ như Bagnoli nhớ. Trong 11 trận đấu cuối mùa giải, dưới sự dẫn dắt của Giampiero Marini, Inter thua 7 trận nhưng thắng 2 và chỉ cách các đội xuống hạng 1 điểm. Bên cạnh đó, Inter cũng giành được cúp UEFA bằng thứ bóng đá tấn công hơn, và Dennis là ngôi sao và vua phá lưới của giải đấu với 8 bàn ghi được. Khi chúng tôi cho Wim Jonk biết những gì Bagnoli nói, anh ấy khá ấn tượng. Anh nghĩ những nhận xét của Bagnoli "chân thành và gợi mở". Wim cũng nói: "Tôi cảm thấy lúc đó mọi việc đúng là như thế, đã không có ai nói với Bagnoli về phong cách chơi bóng khác. Chúng tôi có thể làm gì? Chúng tôi có nên yêu cầu nói chuyện với huấn luyện viên? Nhìn lại mọi việc thì có, chúng tôi nên làm thế. Nhưng lúc đó chúng tôi nghĩ: nếu Inter đã tốn nhiều tiền như thế cho 2 cầu thủ, chắc hẳn họ phải có một ý tưởng, một mục đích hay một kế hoạch nào chứ? Nhưng không hề. Nỗi sợ hãi thống trị ở Inter. Đội bóng có nhiều tiềm năng và rõ ràng nó có thể đưa chúng tôi đến một con đường hoàn toàn khác." Wim cho rằng chính các cầu thủ lớn tuổi hơn có tư duy bóng đá khác so với thế hệ trẻ. "Vậy là tôi và Dennis bị mắc kẹt giữa hai thế giới: bóng đá truyền thống kiểu Ý và bóng đá hiện đại"
Anh nghĩ sao về tất cả những điều đó, Dennis?
Dennis: "Tôi nghĩ Wim nói đúng."
Anh ấy nói quyền lực trong đội bóng nằm trong tay những cầu thủ lớn tuổi như Bergomi và Ferri.
"Điều đó anh ấy cũng đúng. Họ nói gì thế?"
*******************
Beppe Bergomi (iii) là một người ấn tượng và cởi mở. Và dĩ nhiên, cựu hậu vệ vẫn là huyền thoại của các cổ động viên Inter. Anh ấy đã giành chức vô địch World Cup khi mới 19 tuổi, chơi cho Inter suốt 20 năm. Và giờ anh là một bình luận viên truyền hình, nổi tiếng với việc thể hiện cảm xúc khi trận Bán kết World Cup 2006 kết thúc. Italia ghi 2 bàn thắng muộn để vượt qua Đức và tiến đến trận Chung kết ở Berlin. Ông hét: "Andiamo a Berlino!!" (Chúng ta sẽ đến Berlin!). Hệt như Kenneth Wolstenholme năm 1966 hay Jack van Gelder phát điên khi Bergkamp ghi bàn vào lưới Argentina (*).
Bergomi sống trong một căn hộ gần sân San Siro. Khi nhìn thấy mọi thứ được sắp xếp như thế nào trong căn nhà, bạn chợt nhận ra sự cởi mở rất quan trọng với anh ấy...
Tại sao mọi việc ở Inter lại trở nên tồi tệ đối với Dennis như thế?
Bergomi: "Cũng chỉ là tương đối. Khi gia nhập Inter, cậu ấy còn rất trẻ nhưng đã có màn trình diễn tuyệt vời ở cúp UEFA mùa giải 1993-94. Cậu ấy là nhân tố chủ chốt của chúng tôi trong thành công năm đó. Vì thế nếu nói mọi việc trở nên tồi tệ thì chỉ đúng phần nào. Trong chiến dịch cúp UEFA, cậu ấy thực sự là một cầu thủ giỏi, ghi 7 hay 8 bàn thắng gì đó. Nhưng trong đội, cậu ấy không được ủng hộ cho lắm. Đội bóng không giúp đỡ cậu ấy. Nhưng chúng tôi đã nhận ra chất lượng của cậu ấy."
Pellegrini đã hứa với Dennis rằng Inter sẽ thay đổi phong cách của mình sang bóng đá tấn công...
"Tôi không biết trong đầu ngài Chủ tịch hay huấn luyện viên nghĩ gì. Ở Italia lúc đó ai cũng cố sao chép chiến lược của Milan nhưng không thể, bởi vì đó thực sự là một sự thay đổi chiến lược trong triết lý bóng đá Italia. Chúng tôi đã cố nhưng về cơ bản không thể làm được. Vì thế chúng tôi quay trở lại với những gì chúng tôi biết. Trước thời Bagnoli, chúng tôi đã có 5 năm với Trapattoni và một năm với Orrico. [Năm 1991] Orrico đã thử sao chép mô hình của Milan nhưng đã thất bại hoàn toàn. Và dưới thời Bagnoli chúng tôi quay trở lai phong cách Trapattoni."
Hãy nói cho chúng tôi về Orrico?
"Ông ấy đã không thể thử nghiệm bởi vì ở Ý, cần có nhiều thời gian cho những thay đổi chiến lược này, và sau một năm ông ấy không nhận được kết quả nên đã ra đi. Một năm là không đủ để thay đổi chiến lược. Theo tôi nghĩ, Orrico đến với ý tưởng muốn thay đổi mọi thứ. Nhưng ý tưởng của ông thực chất là 3-2-3-2 (iv) giống như trước Thế chiến 2! Kinh nghiệm của ông chỉ giới hạn trong Serie B. Và thực sự thì sơ đồ WM kép này đã quá lỗi thời rồi, giống như Vittorio Pozzo (v) vậy. Chúng tôi chơi kiểu này trong 2 trận trước khi mùa giải chính thức khởi tranh và thậm chí không thể đánh bại các đội Serie C. Bạn chẳng có thời gian cho những thứ này ở Italia đâu! Hoặc chiến lược của bạn thành công ngay lập tức hoặc sẽ là một thất bại. Và Orrico thì không ngang tầm với Sacchi. Tôi không nhận ra khi còn chơi bóng nhưng giờ thì tôi đã tìm hiểu và nhận ra rằng vấn đề nằm ở chỗ ông ấy không hề hướng dẫn chúng tôi cách chơi như thế."
Chắc hẳn phải có một cú sốc văn hoá dành cho Dennis đến từ Ajax - anh so sánh cậu ấy thế nào với 3 người Đức mà Inter đã có trước khi Dennis đến?
"Tôi nghĩ khi một nhà vô địch thực sự đến, anh ta sẽ phải hoà nhập. Anh ta phải thể hiện tài năng của mình trong đội bóng, giống Matthaus, Brehme và Klinsmann đã làm. Và điều đó không hề dễ dàng. Matthaus và Trapattoni tranh cãi với nhau suốt. Họ là hai cá tính rất mạnh! [đập tay] Matthaus muốn đội chơi tấn công hơn. Họ tranh cãi về vấn đề đó. Và khi Trapattoni nói: 'Thôi được, tấn công' thì Matthaus lại lùi lại! Nhưng Matthaus có một tinh thần khác. Anh ấy sẽ nói: 'Ok, ngày mai chúng ta sẽ chiến thắng' và họ làm được. Dennis không có được tinh thần kiểu đó. Tôi biết ở Ajax bóng đá là giải trí và niềm vui. Tôi đã dõi theo Dennis từ khi cậu ấy còn trẻ. Sẽ rất khó khi bạn mang ai đó ra khỏi nơi ấy... bạn cũng có thể thấy được điều đó với những cầu thủ khác, Seedorf chẳng hạn. Ban đầu anh ấy gặp rắc rối ở Sampdoria, nhưng sau khi chuyển đến Madrid, anh ấy quay trở lại Italia và gặt hái thành công cùng với Milan. Nhưng [anh ấy] phải mất thời gian để hoà nhập. Sau thời gian với Ajax [việc hoà nhập] là rất khó. Bạn còn rất trẻ, với tinh thần rất khác và bạn cần kiên nhẫn. Còn Inter thì không đủ kiên nhẫn với Dennis, bởi vì Inter đã từ lâu không giành chiến thắng và họ cứ thay đổi chiến lược sau mỗi năm. Họ muốn những kết quả tức thì."
Như vậy, hẳn nhiên đó là một cú sốc văn hoá nhưng cũng không có sự khác nhau nhiều trong sự thành công hay thất bại của Dennis? Phần nào sai lầm có thuộc về anh ấy?
"Không. Tất nhiên cậu ấy có thể làm tốt hơn. Nhưng câu lạc bộ không đủ kiên nhẫn và Dennis cũng thế. Tôi muốn nhắc lại: trong chiến dịch cúp UEFA Dennis thật phi thường, và tôi nhận ra rõ ràng cậu ấy là cầu thủ xuất sắc nhất. Tôi thực sự ghi nhớ điều đó. Cậu ấy đã để lại một ấn tượng mạnh, đó là một dấu hiệu tích cực cho Inter. Nhưng theo quan điểm của tôi, vấn đề nằm ở chỗ anh ấy không thể - và họ không thể - truyền tải chất lượng của cậu ấy tới đội bóng.
"Những khó khăn lớn của Dennis đều là trên góc độ góc độ con người bởi có lẽ cậu ấy đã không thể chịu đựng nổi những áp lực đè nặng lên mình. Áp lực từ giới truyền thông... Thật khó khi đến từ một nền văn hoá khác. Chúng tôi cũng đã đi ăn cùng nhau. Chúng tôi đi chơi cùng nhau, tôi và câu lạc bộ đã cố giúp cậu ấy quen với khí hậu nơi này, với việc giúp đỡ [Wim] Jonk cũng thế. Dù sao thì Jonk cũng là một cá tính khác, dễ dàng hơn, nhẹ nhàng và hài hước hơn."
Dennis khá hướng nội khi anh ấy chưa biết người khác, nhưng rất vui vẻ, tinh quái và mở lòng khi cảm thấy thoải mái. Thực sự thì ở Arsenal, anh ấy là một tay pha trò của đội bóng.
Bergomi [nheo đôi lông mày nổi tiếng của mình đầy ngạc nhiên]: "Nhưng tôi nghĩ Dennis đã có thể cố gắng nhiều hơn để hoà nhập, để trở nên Ý hơn. Với chất lượng của mình, cậu ấy có thể làm nhiều hơn thế. Ví dụ nhé, khi Ronaldo gia nhập câu lạc bộ sau này, huấn luyện viên khi đó là Gigi Simoni và chúng tôi lại quay lại với hệ thống chiến thuật Italia thực sự: catenaccio, với một libero ở phía sau, chính là tôi, và để Ronaldo tự do một mình trên hàng công. Nhưng anh ấy đã chiến thắng vì Ronaldo đã thích nghi với hệ thống Italia."
Ronaldo là mẫu cầu thủ rê dắt bóng với rất nhiều kỹ thuật khéo léo - đó không phải phong cách của Dennis.
"Ronaldo là mọi thứ."
Dennis không thích chơi theo cách đó.
"Không, vấn đề là rất rõ ràng. Ronaldo có thể chơi sô-lô. Dennis là mẫu cầu thủ của đội bóng cần có các cầu thủ khác. Ronaldo thì không vậy. Chúng tôi đã giành được cúp UEFA năm 98 với anh ấy. Và chúng tôi đã làm được điều đó với một hệ thống chiến thuật Italia truyền thống."
Ý kiến của anh như thế nào về Ottavio Bianchi?
"Đã có một cuộc xung đột, và từ quan điểm của tôi thì những chỉ trích của Dennis là công bằng. Nhưng ở Italia, kết quả rất quan trọng. Bianchi lại thành công trong việc mang lại những kết quả. Miễn là làm được điều đó, người ta có thể cư xử theo cách mình muốn."
Việc mà Dennis không thích là Bianchi đối xử thiếu tôn trọng với người khác.
"Vâng, và Dennis hoàn toàn đúng và công bằng. Kiểu cư xử như vậy cũng không ổn ở Italia. Nhưng việc đó không đơn giản như vậy. Trên hết, Dennis đã có thể xử lí mối quan hệ đó tốt hơn. Và đến bây giờ tôi hiểu rằng Bianchi cũng đã có thể xử sự tốt hơn trong suốt mùa giải năm đó. Có thể không nên đánh tennis trong thời gian bữa trưa. Thay vào đó ông ấy nên cho đội bắt đầu bài tập thứ hai."
Ông ấy đã giao lại cho người khác phụ trách ư?
"Vâng, ông ấy giao lại cho trợ lý. Nhưng Bianchi thực sự là một cá tính mạnh, không phải một con người dễ dãi. Nói chung, với những người dưới quyền thì ông ấy chẳng phải là một ông sếp đáng mến. Nhưng tôi không thể nói chắc về những điều mà Dennis thấy."
Thế còn việc ông ấy nói về Maradona suốt thì sao?
"À, Bianchi đã nói rất nhiều về Maradona. Và rồi các cầu thủ khác trong đội cảm thấy tò mò, nên thỉnh thoảng đã hỏi ông ấy. Còn về chuyện khác, theo tôi thì Napoli trở nên hùng mạnh vì Maradona chứ không phải vì Bianchi! Rất rõ ràng."
Tại sao Dennis lại làm tốt hơn rất nhiều khi ở Anh?
"Ở Anh người ta không quen được xem các cầu thủ với tố chất kỹ thuật tuyệt vời như Bergkamp hay Zola. Giải đấu ở Anh thiên về thể lực và có ít chất kĩ thuật. Vì thế họ đã rất vui mừng khi có được những cầu thủ này, những người đã mang đến một sự làn gió mới và một góc nhìn hoàn toàn mới về bóng đá. [Nhưng] ở Ý, bóng đá đã luôn rất kỹ thuật và chiến thuật. [Vào những năm '80 và '90] chúng tôi đã có những cầu thủ như Maradona, Careca, Van Basten, Gullit, Vialli. Mancini... toàn những nhà vô địch. Vì thế khi xem một cầu thủ nào đó như Dennis thì cũng chẳng phải một sự ngạc nhiên. Ở Ý, Zola không phải là một baronetto (**). Người ta thậm chí còn chẳng để anh ấy ra sân khi còn ở đây! Anh ấy bị coi là một cầu thủ bình thường ở Italia, còn ở Anh lại được coi như một cầu thủ 'phi thường'."
Anh có muốn đáp lời không Dennis?
"Trước tiên tôi muốn nghe Riccardo nói những gì."
Anh ta luôn chỉ trích Inter - và chỉ trích anh.
"Không vấn đề gì. Ta cứ thử xem sao!"
********************
Riccardo Ferri (vi) không hề xúc động bởi câu chuyện của Bergkamp về những lời thất hứa.
Ở Hà Lan, một lời hứa luôn là một lời hứa...
Ferri: "Và...? Coi nào, điều đó xảy ra ở khắp nới trên thế giới! Người ta hứa hẹn với tôi suốt, và chẳng bao giờ giữ lời. Cuộc sống không dừng lại khi bạn thất vọng. Tôi cũng phải đối mặt với sự thất vọng như thế với Pellegrini khi ông ta hứa tôi có thể chuyển đến Napoli và rồi sau đó tôi phải tới Sampdoria.
Vậy đó là một phần của bóng đá, ở khắp mọi nơi?
"Đó là một phần của cuộc sống! Tôi nghĩ đó là vấn đề của Dennis. Ý tôi là nếu con trai tôi thất vọng về điều gì đó, tôi sẽ nói: 'Ok, nhưng đó chẳng phải ngày tận thế'."
Nhưng những chỉ trích của Dennis về Inter mạnh mẽ hơn nhiều.
"Thật ngớ ngẩn khi câu lạc bộ lại hứa với Dennis điều đó, bởi vì theo quan điểm của tôi, trong một khoảng thời gian ngắn, thay đổi hoàn toàn phong cách chơi bóng của một câu lạc bộ với chỉ 2 cầu thủ là điều không thể. Bagnoli là một huấn luyện viên giỏi, nhưng ông ấy không bao giờ có thể là một trasformista (vii). Nhưng vấn đề lớn nhất đó là Inter muốn cạnh tranh với Milan, nhưng họ đã cố gắng làm điều đó quá nhanh mà không xây dựng nền tảng. Họ chỉ muốn có kết quả nhanh chóng.
"Tôi sẽ sẵn sàng cho sự thay đổi, nhưng nó không thể nhanh như thế được. Bạn cần những người thông ngôn, những người hướng dẫn và bạn cần 2 hay 3 năm nữa chứ. Nhưng ở Ý điều này là không thể bởi vì bạn phải mang lại kết quả ngay lập tức, Mọi thứ đều ngắn hạn."
Cũng có những khó khăn về tài chính...
"Thời điểm đó chúng tôi ở dưới cái bóng của Milan và chúng tôi có ít tiền hơn. Đó là cuộc chiến Pellegrini vs Berlusconi, vì vậy trong khi chúng tôi có một đội hình với chỉ 14 người thì Milan có một đội hình với 22 cầu thủ đẳng cấp. Họ có một đội hình lớn hơn nhiều. Điều đó là rất quan trọng. Chúng tôi có 13 hay 14 cầu thủ tốt, nhưng phần còn lại cơ bản chỉ là những đứa trẻ như Tramezzani và Pagani. Milan có nhiều hơn thế. Thậm chí sau khi Gullit và Van Basten ra đi, họ vẫn còn đó Savicevic, Boban, Papin, Massaro...
"Nhưng vấn đề thực sự là đã chẳng có kế hoạch nào hết. Milan có một kế hoạch, nhưng ở Inter điều này chẳng bao giờ tồn tại. Inter không có ý tưởng nào. Ý tưởng ở Inter chỉ là "mua những cầu thủ giỏi về"... và họ chẳng thèm nghĩ xem những ngôi sao này thực sự sẽ chơi như thế nào. Ở Milan, các cầu thủ phù hợp với triết lí của Arrigo Sacchi: Tassotti, Baresi, Maldini, Costacurta, Gullit, Van Basten, Rijkaard... tất cả bọn họ đều phù hợp với ý tưởng chơi bóng pressing và tấn công. Như vậy Milan mua cầu thủ để phục vụ ý tưởng chiến thuật kèm người khu vực [của Sacchi]. Còn Inter không thế! Bergkamp là một tài năng, một tài năng lớn. Nhưng chẳng có hệ thống nào được xây dựng quanh cậu ấy để phát huy sở trường của cậu ấy. Toàn bộ ý tưởng thật tồi! Bergkamp là một niềm hy vọng lớn, nhưng cậu ấy không phải là Ronaldo hay Maradona, những cầu thủ có thể tự mình tạo ra điều gì đó. Họ có thể tạo ra sự khác biệt ở Ý. Dennis thì không.
"Mỗi năm Inter đều mang về một cầu thủ lớn, kiểu như Rummenigge (viii). Đó chính là 'triết lí' của Pellegrini: mỗi mùa mua một cầu thủ ngôi sao để cạnh tranh với Milan! Nhưng điều này không phải là một phần của chiến lược. Inter vẫn như vậy. Vẫn thiếu những mục đích và thiếu một kế hoạch. Họ vẫn có ý tưởng đó: mua ngôi sao về và chẳng biết cách để gắn kết những ngôi sao ấy với nhau. Hãy nhìn vào quãng thời gian 3 năm của Mourinho. Khi Inter giành chiến thắng trong trận Chung kết Champions League 2010, Inter vượt trội hơn Bayern rất nhiều. Và kể từ đó Inter đã tiêu 140 triệu euro và giờ họ đang ở đâu? Chẳng phải top trên của bảng xếp hạng và cũng chẳng đâu trong Champions League cả. Thất bại! Cùng thời gian đó, Bayern tiêu 135 triệu euro - ít hơn Inter 5 triệu. Và giờ Bayern đang là đội bóng hay nhất châu Âu. Vậy đấy, điều gì xảy ra chỉ trong vòng 3 năm: thảm hoạ cho Inter! Điều đó hệt như khi Dennis tới đây. [Chủ tịch Inter, Massimo] Moratti chẳng bao giờ có kế hoạch nào, Jose Mourinho và Roberto Mancini đã tự lên kế hoạch của mình. Họ là những huấn luyện viên có khả năng lãnh đạo. Vậy là chúng tôi đối mặt với những thứ như này: không tầm nhìn, không có sự lãnh đạo từ Moratti, nhất là kể từ khi [Giacinto] Facchetti chết."
Và đâu là vị trí của Dennis?
"Các cổ động viên kỳ vọng Dennis sẽ giống như Van Basten. Nhưng nếu Van Basten đến Inter còn Dennis đến Milan thì mọi việc đã khác. Dennis sẽ trở thành ngôi sao ở Milan và Van Basten cũng có thể thất bại ở Inter. Anh ấy cũng sẽ không thể làm tốt hơn Dennis trong khoảng thời gian đó."
Nhưng anh cũng cho rằng Dennis quá trẻ, nhút nhát và ít giao tiếp xã hội để trở thành cầu thủ lớn mà lẽ ra anh ấy phải trở thành. Sosa cũng nói rằng anh ấy "kỳ lạ và cô độc" trên mặt báo.
"Ha ha! Điều đó đúng mà! Không phải là một câu sỉ nhục. Ruben Sosa là một chàng trai Mỹ La-tinh, còn Dennis đến từ phương Bắc. Không phải người Viking, nhưng, anh biết đấy, thực sự đến từ phương Bắc. Cũng giống như Jonk. Dennis tìm một căn nhà xinh đẹp và anh muốn ở đó với vợ. Chúng tôi đã từng mời vợ chồng Dennis, và Jonk cùng với vợ hay bạn gái của anh ấy: 'Hey, đi chơi và ăn uống với chúng tôi nhé! Đi ăn tối với chúng tôi!' Nhưng họ chẳng bao giờ đến. Chẳng bao giờ! Chẳng bao giờ! Chúng tôi có một chiếc thuyền nhỏ xinh và chúng tôi mời họ tới, nhưng Dennis chỉ ở nhà ở Civate. Chúng tôi thấy anh ấy khá lãnh cảm. Mọi người trong đội bóng đều thử nhưng anh ấy vẫn lạnh nhạt. Anh ấy không giao tiếp với chúng tôi. Sosa thì trái ngược hoàn toàn. Anh ấy rất nhiệt tình, và thân thiện, simpatica, anh biết chứ? Hài hước và thân thiện, đi ăn với chúng tôi, hát hò, khiêu vũ... chúng tôi cũng tới nhà anh ấy và ăn tối, hát hò nhưng chẳng bao giờ có mặt Dennis. Dennis và Jonk chẳng bao giờ đến. Thực tế tôi ở cùng phòng với Jonk trong một khoảng thời gian. Tôi thân thiện và nói nhiều, nhưng chẳng biết tại sao họ luôn để tôi ở cùng phòng với những người nhút nhát như thế!"
Trên sân bóng thì Sosa và Dennis phối hợp ra sao?
"Về mặt chiến thuật, tôi nhớ là cậu ấy và Ruben Sosa không hợp nhau. Dennis cần một mẫu cầu thủ khác. Ruben Sosa rất kỹ thuật nhưng lại chỉ thích dứt điểm. Anh ấy dắt bóng, lao lên phía trước và sút. Anh ấy là một cầu thủ theo chủ nghĩa cá nhân. Bergkamp thì cần người phối hợp... Boom! Boom! Boom!... những người chuyền bóng nhanh. Đã chẳng có sự phối hợp thực sự trong việc chuyền bóng. Inter không phải là một đội chơi chuyền bóng, bởi vì Bagnoli muốn triển khai bóng đến khung thành đối phương chỉ trong 3 hay 4 đường chuyền. Nhanh. Còn Dennis thì muốn chuyền bóng hơn. [Ở Inter], nó rất khác với thứ sở hữu bóng ở Ajax, thứ bóng đá chậm... rất chậm! ...doom... dooooom... dooom [những điệu bộ cực kỳ chán chường] .... chuyền chậm... dooom.... dooooom.... doom. Tôi không muốn chỉ trích Dennis hay nói rằng Ruben Sosa là hoàn hảo. Không hề. Nhưng Dennis là người ít nói, trong cuộc sống riêng tư cũng như trên sân bóng.
"Matthaus, Klinsmann và Brehme rất dễ giao tiếp, thân thiện, hướng ngoại, còn Gullit cũng giống thế, thậm chí cả Rijkaard, nhưng Van Basten thì không. Tôi chơi bóng cùng Gullit ở Sampdoria. Một người đáng mến. Tôi thân thiết với anh ấy."
Vậy là theo anh, Dennis chủ yếu gặp một "vấn đề về tính cách"?
"Đúng, đúng, đúng".
Vậy các cổ động viên và giới truyền thông thì sao?
"Họ đã khắc nghiệt và tàn nhẫn với Dennis, nhưng tôi thì đổ lỗi cho câu lạc bộ. Câu lạc bộ đã vẽ ra quá nhiều ảo vọng, giới truyền thông và các cổ động viên thì cứ theo đó mà hy vọng thôi. Câu lạc bộ nói: 'Với Dennis, chúng ta sẽ giành chiến thắng.' Họ đặt mọi trách nhiệm lên vai anh ấy. Điều đó lí giải tại sao truyền thông lại tấn công anh ấy. Việc đó là một sai lầm. Các cổ động viên thì bị câu lạc bộ và giới truyền thông dắt mũi. Họ kỳ vọng Dennis phải như Van Basten. Nhưng Van Basten thì có cả một đội bóng phía sau."
Vào đầu mùa bóng thứ hai của Dennis, anh đã chuyển đến Sampdoria và sau đó đã chơi cùng một người Hà Lan đến từ Ajax khác, Clarence Seedorf.
"Một chàng trai tuyệt vời!"
Điều khác biệt giữa họ là gì?
"Clarence cũng rất trẻ. Và anh ấy có vấn đề với [huấn luyện viên Sven-Goran] Eriksson, người bắt anh ấy chơi ở vị trí chạy cánh phải trong khi anh ấy lại muốn chơi ở trung tâm hàng tiền vệ. Nhưng anh ấy có tính cách khác với Dennis. Rất khác. Tính cách đó giúp anh ấy dễ thích nghi ở Italia hơn. Tôi là một người bạn rất tốt của Clarence. Tôi giúp anh ấy tìm nhà, mua một chiếc ô-tô. Người ta đã muốn lừa anh ấy khi mua ô-tô. Genoa, err? Những tên khốn! Nó chẳng phải một vụ mua bán tốt. Mẹ và chị gái Clarence đến xem anh ấy tập luyện. Họ ngồi trong xe đỗ bên cạnh sân tập, ăn những túi khoai tây chiên lớn... và bà mẹ rất to lớn... bà ấy chẳng thèm ra khỏi xe hơi! Điều chúng ta đang nói tới là sự khác biệt giữa trình độ đỉnh cao và chỉ đơn thuần là giỏi (***). Đó chính là sự khác biệt. Dennis là một cầu thủ lớn, nhưng không quá nổi trội. Với một tinh thần khác và một tính cách khác, có thể anh ấy sẽ trở thành một cầu thủ hàng đầu."
Ở Arsenal anh ấy là một cầu thủ hàng đầu. Họ yêu mến và khâm phục anh ấy. Các cầu thủ Pháp ở Arsenal, những người chơi cho đội tuyển quốc gia, nói rằng Dennis có thể sánh ngang và thậm chí giỏi hơn Zidane.
"Vâng, anh ấy nhanh hơn Zidane. Nhưng Zidane phóng khoáng hơn. Dennis là một cầu thủ có kĩ thuật hàng đầu, nhưng tính cách của anh ấy thì không. Anh ấy quá ít nói. Quá khép kín. Không giống Zidane."
Khép kín về văn hoá, hay như là một cá nhân?
"Tôi không rõ. Nhưng anh ấy có mọi thứ để trở thành một cầu thủ hàng đầu giống Zidane. Nhưng anh ấy cần phải mạnh mẽ hơn, phóng khoáng hơn."
Nhưng ở Luân Đôn, Dennis được ví như triết gia bóng đá hàng đầu. Anh ấy mở ra cánh cửa đến với điều gì đó lớn lao hơn. Anh ấy làm thay đổi bóng đá Anh! Anh ấy mang đến một tầm nhìn khác.
"Vâng. Ở Anh. Không phải ở đây. Vậy khi chơi cho đội tuyển quốc gia Hà Lan, anh ấy thể hiện thế nào?"
Tuyệt.
"Không. Bình thường. Một cầu thủ bình thường."
Suốt những năm '90, Hà Lan là một đội mạnh và đáng xem. Rồi Dennis giã từ đội tuyển năm 2000, và Hà Lan đi xuống.
"Ok, nhưng tôi không cho rằng anh ấy là nhân tố quyết định. Khi tôi nghĩ đến Hà Lan, thì những cầu thủ quan trọng nhất mà tôi nghĩ đến là Koeman, Seedorf... xa hơn nữa thì có Cruyff. Còn Bergkamp? Không. Không như Zidane. Lẽ ra anh ấy cũng là nhân tố then chốt, bởi anh ấy có tài năng giống như Zidane. Dennis không quan trọng đối với tuyển Hà Lan như đối với Arsenal."
Vâng, đáng ra Hà Lan phải giành chức vô địch World Cup 1998 và Euro 2000. Họ là đội giỏi nhất trong cả hai giải đấu.
"Họ cần những cầu thủ khác, với những tài năng khác. Dennis lẽ ra phải là một ngôi sao lớn hơn, giống như Zidane đối với tuyển Pháp. Zidane là cầu thủ nổi bật ở Juventus, Real Madrid, tuyển quốc gia Pháp. Anh ấy nổi bật ở bất cứ đâu. Luôn luôn. Luôn là người lãnh đạo, rõ ràng như vậy. Nhưng Dennis... điểm khác biệt là Zidane lãnh xướng nhiều hơn và thành công nhiều hơn... thể hiện nhiều hơn Dennis. Nhưng Dennis Bergkamp có những tiềm năng to lớn."
Những cầu thủ Arsenal nói rằng, các cổ động viên, giới truyền thông và thậm chí trên truyền hình chưa từng được chứng kiến những gì Dennis đã làm. Anh ấy không hề lôi kéo sự chú ý về mình, nhưng đối với họ, anh ấy rõ ràng là người lãnh đạo. Ví dụ, anh thậm chỉ chẳng thể thấy được sự hoàn hảo trong những đường chuyền của anh ấy. Chúng không chỉ tốt mà là hoàn hảo. Độ xoáy, độ chính xác [về mặt thời gian], độ nhanh... mỗi một đường chuyền là một 'miếng trứng cá muối' (ix), như Thierry Henry nói. Hoàn hảo.
"Vâng, Dennis có kỹ thuật tuyệt vời. Tài năng của anh ấy là không phải bàn cãi. Phi thường! Phi thường! Nhưng tính cách của anh ấy mới là vấn đề."
(to be continued)
(to be continued)
----------------------
(i) Osvaldo Bagnoli (ảnh này chắc khi ông ấy còn trẻ, trông cứ như Michael Corleone ấy nhỉ? :D)
(ii) David Winner đã giữ nguyên văn tiếng Ý: 'bravo ragazzo', cũng có nghĩa tương đương 'a good guy'.
(iii) Guiseppe Bergomi
(iv) Sơ đồ 3-2-3-2 sẽ là như này chăng?
(v) Vittorio Pozzo là huấn luyện viên mang lại 2 chức vô địch World Cup cho đội tuyển Italia (dưới thời nhà độc tài Mussolini). Và đây là sơ đồ chiến thuật metodo (2-3-2-3) của ông trong những năm đó:
(**) baronetto: Người dịch Google mãi nhưng không thể nào tìm được từ thích hợp. :(
(vi) Riccardo Ferri
(vi) Riccardo Ferri
(vii) trasformista: có thể hiểu là "nhà cải cách" chăng?
(***) Ý của Riccardo Ferri là trình độ của Dennis cũng bình thường thôi, còn của Clarence Seedorf mới là đỉnh cao. Nghe người khác chê bai thần tượng kể ra cũng lộn ruột =)).
(ix) Có lẽ trứng cá muối là một món ăn hảo hạng (đối với người phương Tây) nên mới có hình ảnh so sánh như vậy.
-----------------------
Personal comment:
Những cầu thủ chuyển đến một môi trường mới, với những sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá, chiến thuật của đội bóng... thật là khó khăn để nhanh chóng thể hiện mình. Anh dzai Dennis cũng vậy thôi.
Còn khó khăn hơn với anh, đó là bởi vì khi chuyển đến Inter, người ta đang loay hoay giữa hai con đường, hai tôn chỉ bóng đá. Tấn công như Milan của Sacchi, hay tiếp tục phòng ngự như Trapattoni? Vấn đề ở chỗ, người ta đã hứa hẹn thứ bóng đá tấn công. Đau lòng là như thế!
Sự thật luôn khác xa so với kỳ vọng. Luôn là vậy. Bóng đá cũng giống cuộc đời. Những hứa hẹn, và thất hứa. Những kế hoạch, và đổ vỡ... Người ta đã vẽ nên những ảo vọng quá lớn lao, để rồi khiến họ ê chề với thực tại.
Những ý kiến trái chiều (của Bagnoli, Bergomi và Ferri) đã giúp người dịch hiểu hơn về khoảng thời gian khá-tồi-tệ mà thần tượng phải đối mặt trên đất Ý. Người dịch cũng ghi nhận những ý kiến đó, vì như thế mới là khách quan, đa chiều, giúp mình hiểu hơn những khía cạnh khác.
