"Ông ấy chẳng bao giờ nói ra điều đó, nhưng ông ấy chính là bóng đá Hà Lan", Dennis nói về nhân tố chính trong sự nghiệp của mình như vậy. Johan Cruyff đã nhận ra tài năng của Dennis khi anh ấy còn đang chơi cho đội trẻ Ajax, và rồi ông đóng vai trò của Yoda đối với Luke Skywalker (i), dẫn lối cho anh đến với những điều to lớn hơn, thường thường theo những cách đầy ngạc nhiên và bí ẩn. Tất nhiên, Cruyff cũng làm điều tương tự với nhiều người khác nữa, tạo ảnh hưởng lên hầu hết những tài năng lớn của bóng đá Hà Lan (cũng như nhiều tài năng bóng đá Tây Ban Nha và Đan Mạch nữa). Điều quan trọng hơn cả, theo Dennis, thì ông ấy đã đặt nền móng tư duy làm bóng đá của cả một đất nước.
"Tất cả những cầu thủ bóng đá Hà Lan mà đồng thời cũng là những người thích phiêu lưu - hầu hết chúng tôi là như vậy - đều ít nhiều chịu ảnh hưởng từ Johan. Đó là cá tính và triết lý của ông ấy, và nó đã trở thành cách chơi của Hà Lan. Tất nhiên, mỗi chúng tôi phải điều chỉnh để phù hợp với đất nước và câu lạc bộ nơi chúng tôi đến. Nhưng chúng tôi vẫn mang trong mình tinh thần Hà Lan. Chúng tôi muốn phải là ai đó, phải làm việc theo cách riêng của mình. Chúng tôi là những người theo kiểu: 'Tôi biết đang nói những gì, tôi biết tôi muốn gì và tôi biết tôi có thể làm những gì'. Nghe thì có vẻ có một chút kiêu ngạo, nhưng thực sự không hề như vậy. Cruyff là người giỏi nhất trong số đó. Ông ấy không kiêu ngạo. Ông ấy chỉ biết ông đang nói những gì. Có lẽ đó là một thứ rất Hà Lan, hoặc rất Amsterdam, và Johan thực sự là người có ảnh hưởng lớn nhất. Bởi lẽ sự nghiệp của ông ấy thật to lớn, ông ấy là người tiên phong. Ông ấy đã đạt được điều đó - thực sự đã đạt được điều đó - và ông ấy đã hoàn thành mọi thứ. Chưa ai từng làm được điều đó trước ông ấy. Ông ấy là một cầu thủ tuyệt vời, đồng thời cũng là một huấn luyện viên tuyệt vời, vì thế chúng tôi nghe lời ông ấy."
Trong nhiều năm, mối quan hệ giữa Cruyff và Bergkamp là mối quan hệ kiểu thầy trò. Gần đây thì có vẻ như nó đã trở nên cân bằng hơn. Năm 2010, Johan thuyết phục Dennis tham gia nhóm các cựu cầu thủ lên nắm quyền ở Ajax. Chúng ta chưa từng chứng kiến điều gì tương tự như thế trong bóng đá. Như các bạn sẽ biết ở Chương 21, họ đã thành công và hiện đang làm việc rất gắn bó với nhau, cùng nhau tái thiết câu lạc bộ và hệ thống đào tạo trẻ nhằm một lần nữa khiến cho cả thế giới phải nhìn vào với ánh mắt ghen tỵ. Dennis nói: "Chúng tôi không gặp nhau trong một thời gian dài, và bỗng nhiên chúng tôi gặp nhau rất thường xuyên. Điều đó đã thay đổi nhiều thứ. Khi ông ấy là huấn luyện viên của tôi, tôi sử dụng đại từ u [giống đại từ vous trong tiếng Pháp] (ii). Đối với tôi, ông ấy luôn là 'Ông Cruyff'. Nhưng khi cùng nhau làm việc và chiến đấu cho cùng một mục đích, và mọi người xung quanh đều gọi ông ấy là 'Johan' thì dần dần bạn cũng sẽ xưng hô theo cách đó. Riêng với tôi thì hơi khác biệt, thậm chí tôi vẫn gọi mẹ là u. Rồi bỗng nhiên, tôi nhận thất mình gọi ông ấy là 'Johan'. Tôi giật mình. Nhưng chuyện đó cũng dần trở nên bình thường. Tôi sẽ không nói rằng bây giờ Cruyff và tôi đã trở thành bạn bè, nhưng rõ ràng đối với tôi, ông ấy đã trở thành Johan."
Người ta từng nói Marco van Basten là người có khả năng kế thừa nhất mà Cruyff có. Hiện tại, cùng với Pep Guardiola, học trò đáng nể nhất của ông ở Barcelona, Bergkamp cũng có thể được lọt vào danh sách ấy. Hai người gặp nhau lần đầu vào một buổi chiều sau khi Johan đã trở về Ajax với tư cách cầu thủ sau 8 năm chơi bóng ở Tây Ban Nha và Mỹ. Khi Dennis đang chơi cho đội U14 trên sân tập của học viện đào tạo trẻ ngay sau sân vận động thì Johan bất ngờ xuất hiện và tiếp quản bài tập sút bóng. Dennis đã bị tác động mạnh: "Điều đó thực sự có ý nghĩa với bạn. Tôi cảm nhận được một ham muốn chứng tỏ mình còn mạnh mẽ hơn. Tôi có linh cảm rằng mình thực sự phải thể hiện được vào lúc đó."
***********************************
Cruyff có phải thần tượng của anh?
Dennis: "Tôi không cho là như vậy. Tôi không có thần tượng nào cả. Đơn giản Cruyff là một trong số những cầu thủ bóng đá xuất sắc nhất thế giới, hơn chúng tôi rất nhiều." Điều đó dường như vẫn được diễn ra theo cách ấy. Khi những cựu cầu thủ xuất sắc như Frank de Boer và Dennis hướng dẫn các bài tập, tất cả các cầu thủ đội một Ajax hiện tại hình như đều cố gắng hơn, kiên trì gây ấn tượng với những bậc tiền bối của mình.
Sau này, khi ông ấy là huấn luyện viên của anh, chắc hẳn Johan đã dạy anh rất nhiều? Vậy ông ấy đã chỉ cho anh những gì?
"Thực sự mà nói thì chúng tôi không nói với nhau nhiều. Chỉ đôi chút lúc này lúc kia, trong lúc chuyền bóng, hay trên đường ra sân bóng. Như thế cũng đủ. Tôi chỉ cần vài lời của Johan mà thôi. Ông ấy phải nói nhiều với các cầu thủ khác, ông ấy phải đưa ra chỉ dẫn cho họ. Ông ấy biết cần kỳ vọng những gì ở tôi, ông ấy biết tôi tuy là một chàng trai khiêm tốn và trầm lặng nhưng là một người dám làm trên sân bóng. Ông ấy đã mang đến cho tôi rất nhiều sự tự tin khi nói: 'Hãy làm những gì cậu giỏi ấy'. Giống như Wenger vậy, ông ấy cũng chẳng bao giờ nói 'Phải làm cái này, phải làm cái kia'. Với Johan điều đó giống như: 'Hãy làm những gì mà cậu đã làm ở đội trẻ, những cầu thủ phía sau cũng sẽ giúp cậu. Jan Wouters và Frank Rijkaard sẽ giúp cậu'. Chẳng hạn, khi chúng tôi tập bài tập chạy chỗ và chuyền bóng vòng quanh (iii), ông ấy sẽ bảo người khác phải tạo không gian hay phải di chuyển sang trái, sang phải, nhưng lại chẳng bao giờ có nhận xét gì về tôi, và chính điều đó cho tôi cảm giác rằng mình đang làm tốt. Điều đó kéo dài trong suốt sự nghiệp của tôi. Không có bất cứ huấn luyện viên nào bảo tôi phải thay đổi cách chơi của mình cả."
Thật khó tưởng tượng về hình ảnh một Cruyff-thận-trọng. Là một chàng trai trẻ ở Ajax những năm 1960, ông đã khiến các đồng đội lớn tuổi phát điên bằng việc đưa ra những lời khuyên về những gì họ làm chưa đúng. Điều khiến họ thấy phiền nhất là phải công nhận những gì ông ấy nói lại thường là đúng. Với biệt danh 'Jopie', Cruyff trở thành một trong những đội trưởng nhiều-lời và mang-dáng-dấp-ông-chủ nhất ở Ajax, Barcelona và đội tuyển quốc gia Hà Lan, luôn luôn chỉ trỏ - la hét - phỉnh phờ - chỉ dẫn cụ thể cho mọi người, kể cả trọng tài. Với những lần xuất hiện liên tục trên radio và truyền hình, có lẽ Cruyff đã trở thành người Hà Lan được trích lời nhiều nhất. Có một lần Johan đã giải thích vì sao không tin vào tôn giáo: "Ở Tây Ban Nha cả 22 cầu thủ đều làm dấu chữ thập trước khi vào sân - nếu sự cầu nguyện thành công thì tất cả mọi trận đấu đều kết thúc với tỉ số hoà." Không chỉ thích nói, Cruyff còn phát triển những ngôn ngữ của riêng mình. Ở Hà Lan, Cruyff nổi tiếng nhất hiện nay với những phát biểu trái ngược, những câu nói kiểu Yogi Berra (iv): 'Sự ngẫu nhiên thì hợp lô-gíc'..., 'Trước khi tôi mắc sai lầm nào thì tôi không mắc sai lầm đó'..., 'Đôi khi điều gì đó phải xảy ra trước khi điều gì đó sẽ xảy ra'..., 'Mọi bất lợi đều có lợi thế của nó' (v). Nhưng có lẽ câu nói gợi mở nhất của ông ấy là khi kết thúc một cuộc phỏng vấn đầy tranh cãi trên truyền hình: 'Nếu tôi muốn các bạn hiểu, tôi đã giải thích rõ ràng hơn'.
Dennis và Johan luôn cùng tần sóng: giống như nhân vật Dick Halloran và người bà trong phim The Shining (vi), dường như họ có thể giao tiếp với nhau mà chẳng cần mở miệng.
Phương pháp huấn luyện của Cruyff rất khác thường: phong cách khích tướng, dựa trên 'mẫu xung đột' mà ông ấy học được từ người thầy của mình, Rinus Michels. Michels từng khiến năng lượng và mức adrenalin giữa các cầu thủ của mình tăng nhanh bằng cách kích động một cuộc tranh cãi. Cruyff, vì những lí do tâm lý phức tạp có thể liên quan đến cái chết rất sớm của người cha, dường như cũng tin vào sự tiếp thu trong nghịch cảnh đó. Là một huấn luyện viên, Cruyff thường xuyên chọc ngoáy và phê bình về kỹ thuật và thái độ của những học trò giỏi nhất của mình, mong đợi một câu trả lời sáng tạo và tích cực. Cam chịu sự tầm thường là không thể chấp nhận được. Cruyff không hề ngơi nghỉ trong yêu cầu về sự tiến bộ và kết quả tuyệt vời. Dennis thấy rằng: "Ông ấy rất bản năng. Ông thấy nhìn thấy nhiều thứ, và, ừ, ông ấy cũng có một tính cách vượt trội, một nhu cầu to lớn để kiểm soát mọi thứ. Nhưng đó mới là Bóng đá Tổng lực (vii). Bạn muốn nhìn thấy mọi thứ, và Johan nhìn thấy mọi thứ. Là một cầu thủ, bạn không chỉ làm những thứ cho riêng mình. Bạn phải có được bức tranh toàn cảnh trên sân bóng cũng như ngoài sân bóng."
Tương tự như thế, Cruyff cũng rất khâm phục những kỹ năng và sự thông minh của Dennis: "Bergkamp là một trong những người mà tôi có mối quan hệ bóng đá đặc biệt. Anh ấy nằm trong một nhóm đặc biệt, với những Van Basten, Van't Schip và Rijkaard. Những chàng trai thông minh. Và đó là tất cả, vì bạn chơi bóng với cái đầu của mình, đôi chân chỉ ở đó để giúp bạn mà thôi. Nếu bạn không sử dụng cái đầu mà chỉ sử dụng đôi chân thì thế là không đủ. Tại sao một cầu thủ phải đuổi theo trái bóng? Bởi lẽ anh ta đã xuất phát quá chậm. Bạn phải để ý, sử dụng đầu óc và tìm ra được vị trí đúng. Nếu bạn đến chỗ quả bóng muộn, có nghĩa là bạn chọn sai vị trí. Bergkamp thì chẳng bao giờ muộn cả."
Chính sự đánh giá chính xác ấy về tài năng của Dennis đã khiến người thầy chơi trò tâm lý với chàng trai trẻ - vì lợi ích của chính anh ấy. Cruyff giải thích: "Chúng tôi muốn đôn Dennis lên đội một, nhưng trước hết cậu ấy phải mạnh mẽ lên một chút." Là một chàng trai trẻ, Dennis đã có đủ trình độ kỹ thuật và chiến thuật để chơi ở hạng A1, hạng cao nhất dành cho các cầu thủ trẻ. Nhưng các huấn luyện viên cho rằng anh ấy vẫn còn quá nhút nhát để chơi cho đội một. Một buổi chiều, trợ lý của Cruyff, Tony Bruins Slot, đã thông báo một tin buồn cho Dennis: cậu ấy bị đẩy xuống đội A2 trong một tháng vì 'thiếu động lực'. Thêm nữa, anh ấy sẽ không được chơi ở vị trí chạy cánh phải của mình nữa, mà là một hậu vệ biên. Dennis không hiểu chuyện gì xảy ra. "Tôi không hiểu. Thiếu động lực ư? Có thể cách chơi của tôi khiến mọi người trông giống như là tôi chẳng cố gắng, nhưng thực sự là tôi đã làm hết mình đấy chứ." Đó là một cú đòn mạnh, và Dennis chẳng bao giờ quên được điều đáng xấu hổ ấy. "Chuyện đó thực sự đã ảnh hưởng đến tôi. Sau đó tôi thường tự hỏi: có phải Cruyff làm thế là có chủ đích? Có phải ông ấy muốn khích mình?"
Cruyff cười lớn. Đó thực sự là chiến lược ấy. "Ừ, tất nhiên chúng tôi làm thế là muốn khích tướng Dennis. Chúng tôi không đẩy cậu ấy xuống đội A2 vì những khuyết điểm hay thái độ của cậu ấy. Mục đích là để nâng cao sự kiên cường của cậu ấy. Nếu bạn để một cầu thủ giỏi trong một đội bóng hạng dưới, anh ta sẽ phải chơi bóng cùng với các đối thủ cũng như đồng đội ít tài năng hơn. Các trận đấu sẽ thiên về thể lực hơn và điều đó khiến mọi thứ sẽ khó khăn hơn đối với cậu ấy. Chúng tôi cũng rèn luyện cậu ấy bằng cách bắt cậu ấy chơi ở nhiều vị trí khác nhau. Nếu bạn để một ai đó giống Bergkamp chơi ở vị trí hậu vệ phải, mà cầu thủ chạy cánh phải ở phía trên lại chẳng làm gì giúp bạn trong việc phòng ngự, như thế cậu ấy sẽ biết điều đó sẽ như thế nào đối với cầu thủ phía sau mình khi cậu ấy chơi ở vị trí chạy cánh và lại để xổng đối phương. Cậu ấy thực sự học hỏi được từ điều đó. Hoặc chúng tôi cho cậu ấy chơi ở vị trí tiền đạo giữa, và chắc chắn một điều rằng cậu ấy sẽ chỉ nhận được những quả tạt tầm cao. Cậu ấy sẽ phải tiếp tục chơi đầu mặc dù nhiều khi rất đau đớn. Những thứ đó khiến cậu ấy trở nên mạnh mẽ."
Cruyff cũng muốn xem Bergkamp sẽ thể hiện ra sao khi trở thành người giỏi nhất trong một đội bóng tầm thường. "Khi bạn là người giỏi nhất, bạn sẽ có nhiều thời gian hơn, và nếu bạn có nhiều thời gian hơn, bạn phải sử dụng nó một cách khôn ngoan, giúp đỡ các cầu thủ khác, nói chuyện với họ, hướng dẫn họ, lãnh đạo họ".
Dennis hoàn thành thời gian của mình ở đội A2, sau đó trở lại đội A1. Rồi một cú sốc khác đã đến. Ngày 13/12/1986, trong giờ nghỉ giữa trận với câu lạc bộ Amsterdam DWS, huấn luyện viên thông báo một cách cộc lốc: "Tôi sẽ rút cậu ra". Dennis rất buồn vì anh biết mình đang chơi tốt. Rồi, vị huấn luyện viên mỉm cười, thông báo thêm rằng: "Tôi rút cậu ra, bởi vì ngày mai cậu sẽ lên đội một".
Khi Cruyff trở lại chơi cho Ajax năm 1981 sau quãng thời gian gần-như-nghỉ-hưu (viii), Dennis đã 12 tuổi. Cầu thủ vĩ đại nhất Hà Lan đã trở nên giàu có với Barcelona, nhưng rồi mất hết tiền trong vụ lừa đảo trang trại lợn (ix). Đập tan những hoài nghi về khả năng trở lại sân cỏ của mình, Cruyff đã ghi một bàn thắng bằng pha lốp bóng trong trận đấu đầu tiên, sau đó đã bắt đầu cuộc cách mạng mà thành quả đối với bóng đá thế giới vẫn còn hiện hữu cho tới bây giờ. Nền bóng đá Hà Lan khi đó đang ở trong tình trạng đáng buồn. Thế hệ Bóng đá Tổng lực dần biến mất sau kỳ World Cup 1978. Hà Lan bị Tây Đức vượt qua toàn diện trong kỳ Euro 1980 và thậm chí không vượt qua nổi vòng loại trong 3 kỳ bóng đá lớn tiếp theo (World Cup 1982, 1986 & Euro 1984). "Chủ nghĩa thực dụng" buồn chán (chính là bóng đá phòng ngự) chiếm ưu thế trong nền bóng đá Hà Lan, và tại Ajax, người ta đã lãng quên hoàn toàn những bài học và học thuyết về bóng đá với không gian phức tạp, thậm chí đến mức niềm hy vọng lớn lại là một cầu thủ chơi bóng cá nhân theo kiểu Brazil là Gerald Vanenburg, một cầu thủ rê rắt rất rất cổ điển.
Là đồng nghiệp cũng như một người thầy, thời điểm đó Cruyff đã làm sống lại một thế hệ và khơi lại ngọn lửa mà chúng ta gọi là 'phong cách Hà Lan'. Cruyff có một ảnh hưởng to lớn lên những cầu thủ trẻ người Hà Lan ở Ajax như Frank Rijkaard, Marco van Basten, Sonny Silooy, John van't Schip và John Bosman. Ông cũng để lại dấu ấn của mình lên các cầu thủ người Đan Mạch ở câu lạc bộ như Jan Molby, Soren Lerby và Jesper Olsen, tạo nền tảng cho đội bóng "Những chú lính chì dũng cảm" (x) chơi thứ Bóng đá Tổng lực đáng nhớ tại World Cup 1986. Cuối mùa bóng 1982-83, Chủ tịch Ajax Ton Harmsen đã từ chối gia hạn hợp đồng chơi bóng với Cruyff, bởi ông nghĩ rằng người nhạc trưởng đã 'quá già' để chơi bóng đủ tốt giúp lôi kéo khán giả đến sân cũng như trang trải tiền lương của mình. Giận dữ, Cruyff đá ký hợp đồng với chính đối thủ Feyenoord và giúp họ đoạt cú đúp trong mùa bóng duy nhất ông chơi ở đây (ông cũng kịp truyền đạt kinh nghiệm và sự khôn ngoan của mình cho người đồng đội trẻ tuổi Ruud Gullit). Harmsen thề rằng Cruyff sẽ 'không bao giờ có thể bước chân lại tới đây (Ajax)'. Đến thời điểm, cuối cùng thì Cruyff cũng treo giầy vào cuối mùa bóng 1983-84 và nghỉ ngơi trong căn nhà của mình tại làng Vinkeveen, phía Nam Amsterdam. Chẳng được bao lâu, ông lại tìm đến công tác huấn luyện, dành ưu tiên cho Ajax, câu lạc bộ duy nhất ở Hà Lan mà ông quan tâm. Khi đó đội bóng đang được dẫn dắt bởi Aad de Mos, một huấn luyện viên khá giỏi, hơn nữa Chủ tịch câu lạc bộ lại ghét ông, còn Cruyff thì thậm chí còn không có chứng chỉ huấn luyện viên (theo Quy định của Liên đoàn Bóng đá Hà Lan thì ông bắt buộc phải có mới được phép hành nghề), đó là những khó khăn rõ ràng nhất. Hai cầu thủ giỏi nhất Ajax khi đó, Van't Schip và Van Basten, đã giúp Cruyff khuấy động đội bóng, làm giảm ảnh hưởng của de Mos và cuối cùng vị huấn luyện viên này đã bị sa thải. Giới truyền thông cũng đứng về phía Cruyff, và Harmsen buộc phải bổ nhiệm ông làm huấn luyện viên trưởng vào năm 1985. Nhằm né tránh Quy định của Liên đoàn Bóng đá Hà Lan, Cruyff được gọi là "Giám đốc Kỹ thuật". Một mô hình sẽ được thực hiện bởi những người tiếp quản Ajax sau này 30 năm đã được hình thành nên như thế.
Trong khi Dennis đang kiên nhẫn từng bước trong ranh giới bóng đá trẻ thì Johan đưa đội bóng bước thẳng vào mô hình mang tính cách mạng, nhanh chóng xây dựng một phiên bản mới hào nhoáng của Bóng đá Tổng lực trước kia, hay có thể nói như ông diễn giải bây giờ: "làm việc theo triết lý của riêng tôi". Và đó là cái gì? "Dồn ép đối thủ vào thế hỗn loạn. Đó mới là bóng đá. Nếu bạn vượt qua cầu thủ kèm mình, bạn sẽ khiến đối thủ rơi vào thế hỗn loạn. Tạo ra lợi-thế-một-người bằng vị trí chiến thuật cũng có tác dụng tương tự. Nếu bạn không vượt qua đối phương, bạn sẽ không có lợi thế hơn người đó, đối thủ vẫn giữ nguyên đội hình và sẽ chẳng có gì xảy ra cả. Lợi-thế-một-người chính là phong cách bóng đá của Ajax."
Hightlights về những trận đấu của Ajax khi đó có sẵn trên Youtube: các bạn hãy tự mình thưởng thức nhé! Nếu nói Cruyff cho đội bóng của mình đá với sơ đồ chiến thuật 4-3-3 sẽ là không đúng. Cái đáng bàn không phải là sơ đồ, mà là trạng thái tinh thần. Đội bóng trẻ dám làm của ông gây áp lực liên tục, chuyền bóng, di chuyển theo những khung ảo diệu trên khắp mặt sân. Rijkaard, Ronald Koeman, Van't Schip và Van Basten thật oai phong. Cựu binh dạn dày kinh nghiệm Arnold Muhren, chuyển đến từ Manchester United, hiếm khi chuyền hỏng, còn thủ môn Stanley Menzo chơi xa khung thành đến nỗi đôi lúc anh ấy như một tiền vệ phụ trợ. Trong mùa bóng đầu tiên dưới trướng Cruyff, Ajax ghi tổng cộng 120 bàn thắng, Van Basten có đến 37 bàn chỉ trong 26 trận đấu. Tất nhiên đội bóng cũng có những ngày chơi dưới phong độ, nhưng khi chơi đúng phong độ thì họ thật tuyệt vời. Vài năm trước Van Basten đã dẫn dắt Ajax tới chiến thắng huỷ diệt 8-2 trước Feyenoord. Còn giờ thì những kết quả kiểu rugby 9-0, 8-1, 6-0 đã trở thành thói quen khi gặp những đội yếu hơn. Sau mùa bóng đầu tiên, khi những tiền vệ kỹ thuật Koeman và Gerald Vanenburg chạy theo tiếng gọi của đồng tiền đến từ PSV, Cruyff lại thay thế họ một cách phản-trực-quan bằng 2 hậu vệ xù xì Danny Blind và Jan Wouters. Với việc nâng cấp hệ thống đào tạo trẻ, Cruyff đã đôn lên đội một những chàng trai như Aron Winter và 2 anh em nhà Witschge (Robbie và Richard). Do giữ được tính ổn định như vậy nên đội bóng chơi còn hay hơn trước đó.
Đây chính là đội bóng Ajax mà Dennis - lúc đó vẫn còn đi học - sẽ chơi cùng. Anh miêu tả lại trạng thái 'lo lắng một cách thoải mái' khi bố mẹ lái chiếc xe Datsun Cherry nho nhỏ đưa anh đến sân vận động chuẩn bị cho trận đấu đầu tiên của mình gặp Roda. Mẹ Dennis nói với anh chàng bảo vệ rằng cậu chàng ngồi ghế sau sẽ chơi cho đội một. Anh chàng bảo vệ này chưa từng nghe nói đến Dennis và chỉ để anh qua cổng sau khi đã liên lạc bộ đàm. Bên trong, Dennis cảm thấy nhẹ nhàng bởi sự bình tĩnh yên ắng trong phòng thay đồ, nơi Frank Rijkaard pha trò chào đón mình. Dennis quan sát và ghi nhận mọi thứ. Và rồi Cruyff đến. "Ông ấy có dáng người nhỏ nhắn nhưng sự hiện diện của ông ấy lại thật choán ngợp", Dennis nhớ lại. "Bạn cảm nhận được một tính cách lớn bước vào phòng. Ông ấy chẳng nói gì với tôi. Điều đó sẽ đến sau. Ai cũng chúc tôi có được khoảng thời gian vui vẻ, bao gồm cả quán bar 'Auntie Sien' dành cho phụ nữ" (*). Rất nhanh chóng, trận đấu chuẩn bị bắt đầu và Dennis ngồi cạnh Cruyff trong khu vực kỹ thuật của đội bóng. "Thật vui có cậu ở đây", người đàn ông vĩ đại nói. "Hãy ngắm nhìn xung quanh, cảm nhận bầu không khí. Tận hưởng nó đi nhé!".
"Tôi ở đó, trong sân vận động, ngồi cạnh Cruyff, nhưng tôi không hề sợ hãi, không một chút nào. Tôi chỉ muốn một điều, đó là được vào sân thi đấu. Tôi chắc chắn Cruyff chẳng mang không tôi ra đó. Tôi nghĩ, 'Sau giờ nghỉ ông ấy sẽ cho mình vào sân'". Đến phút 66 thì ông ấy đã làm điều đó. Dennis, 17 tuổi 7 tháng (cùng tuổi với Cruyff khi ông có trận đấu ra mắt 22 năm trước), vào sân với số áo 16, đảm nhiệm vị trí chạy cánh phải. "Tôi không quá lo lắng, tôi chỉ phấn khích." Chỉ có khoảng 11 nghìn người trong sân: lấp đầy một nửa sân vận động. Bố mẹ Dennis, sau khi phải mua vé với giá khá đắt, đang ngồi trên khán đài Reynolds cùng hướng với anh. Marcel, lo lắng đứng trên khán đài F, nói với một trong những người hâm mộ có vé cả mùa: "Tôi nghĩ em trai tôi đang khởi động". Dennis ghi nhớ từng chi tiết. "Tôi bước ra sân bóng, và tôi yêu nó: mặt cỏ, không khí trên sân, việc chơi bóng cùng đội hình vĩ đại này, sự động viên từ các cầu thủ khác, nhất là Rijkaard. Và tôi có Wouters ở phía sau, điều đó mang lại cảm giác an tâm. Ngay lập tức tôi nhận thấy mình nhanh hơn đối thủ, và tôi nghĩ: 'Ok, mình có những lựa chọn sau: lợi thế của mình là tốc độ và mình sẽ sử dụng nó.' Tôi không thực sự nghĩ kiểu: 'Ôi chúa ơi, mình đang chơi bóng cho Ajax!' Tôi chỉ cảm thấy ổn, một cách hoàn toàn tự nhiên." Ajax giành chiến thắng 2-0. Sau đó, trong phòng thay đồ, Rijkaard hỏi Dennis bao nhiêu tuổi. "Mười bảy? Vậy thì cậu sẽ có một tương lại xán lạn đấy!"
Vài tuần sau kì nghỉ đông, Dennis đá chính lần đầu tiên và thậm chí còn gây ấn tượng mạnh hơn, làm khổ hậu vệ cánh Luc Nijholt của Haarlem suốt cả trận và ghi một bàn thắng trong chiến thắng 6-0 của Ajax. Đối mặt với một hậu về già dặn kinh nghiệm mạnh về những cú tắc bóng trượt (xi), Dennis đưa ra một phương án đơn giản. "Tôi nghĩ: 'Một cú bỏ bỏng nhẹ nhàng, đó sẽ là giải pháp'. Khi Nijholt áp sát, tôi đã lốp bóng qua người và vượt qua anh ấy. Tôi tự do tạt bóng. Các cầu thủ chạy cánh thời đó chơi bóng đơn giản hơn hiện giờ rất nhiều. Bạn không cần phải cố xâm nhập vòng cấm địa và sút. Phải bám biên, cảm nhận được vạch vôi dưới giầy. Công việc của bạn là kéo giãn hàng thủ đối phương, vượt qua đối thủ bằng tốc độ và tạt bóng vào trong."
Rất nhanh chóng Bergkamp được đá chính thường xuyên, nhưng quá trình rèn luyện vẫn tiếp tục. "Chúng tôi sử dụng mọi cách, kể cả những cách bẩn", Cruyff cho biết. "Chẳng hạn, chúng tôi bảo Dennis đứng trong hàng rào [trong những pha đá phạt], hướng ra phía ngoài, vì thế cậu ấy phải phối hợp với thủ môn. Chúng tôi muốn xem cậu ấy sẽ xử lí như thế nào, và cậu ấy phản ứng ra sao với những quả phạt hàng rào. Liệu cậu ấy có đưa vai lên, lấy tay che mặt không? Dennis học hỏi rất nhanh. Bạn chẳng cần phải làm nhiều việc để giúp cậu ấy mạnh mẽ và khôn ngoan hơn. Và cậu ấy có cảm quan về trách nhiệm. Cậu ấy hiểu rằng mình đang chơi bóng với túi tiền của người khác. Thời bấy giờ, thu nhập được tính dựa trên tiền-thưởng-trong-từng-trận-đấu (**) và Dennis cảm nhận được mình phải chia sẻ trách nhiệm với tiền lương của các cầu thủ đàn anh khác, những người cần chăm sóc gia đình mình. Cậu ấy là một chàng trai nhã nhặn nhưng biết chính xác những điều được trông đợi từ mình trên sân bóng. Ví dụ như Rijkaard, anh ấy thì lại tiếp thu chậm hơn một chút. Còn Bergkamp thì rất thông minh."
Dennis cũng học hỏi từ các đồng đội, nhất là từ Van Basten vô-song. "Tôi để ý đến mọi thứ. Tôi quan sát Marco và Frank phối hợp với nhau như thế nào, đồng thời để ý các huấn luyện viên và các đồng đội khác tương tác với nhau ra sao, động lực trong phòng thay đồ, thái độ của các cầu thủ khác với tôi, mối quan hệ giữa tôi với các huấn luyện viên. Tôi chú tâm đến mọi thứ. Và giống như cách tôi xem Hoddle trên ti-vi, tôi quan sát Van Basten luyện tập, nhận thấy mình có thể mượn được những gì từ anh ấy. Tôi thích cái cách anh ấy tăng tốc. Anh ấy sẽ đưa bóng qua đối thủ bằng má ngoài rồi sau đó tăng tốc, bỏ lại đối thủ của mình ở tít xa. Anh ấy rất giỏi việc đó. Marco là một sát thủ, một cỗ máy làm bàn, luôn ở tuyến đầu trong các cuộc tấn công, trong khi tôi giống như một tiền-đạo-di-chuyển-vào (xii) hơn. Nếu các thống kê còn đó, chúng sẽ cho ta thấy Marco ghi bàn trong khu vực 10 yard và nhỏ hơn thường xuyên như thế nào. Với tôi thì khoảng cách là quãng 15 yard."
"Marco tàn nhẫn (trước khung thành) hơn tôi. Ở Arsenal, Ian Wright cũng giống vậy, nhưng Marco làm việc đó (việc ghi bàn) với sự tao nhã vô cùng. Anh ấy có thể tìm thấy mọi kẽ hở trước khung thành và anh ấy có sự sắc sảo trong những cú dứt điểm của mình. Một cú quất bóng ra chân - bang! Tôi cũng có những cú dứt điểm đó. Và giống như tôi, anh ấy cũng có những bước chạy với khoảng cách ngắn giữa hai chân. Sau này, khi có vấn đề về mắt cá chân, tư thế của anh ấy hơi oằn xuống một chút, còn tôi đứng thẳng hơn. Nhưng cách chúng tôi chạy, cách chúng tôi trườn người lên trước khi nước rút là giống nhau. Đó là cách giúp chúng tôi chạy nhanh, nhanh hơn đối thủ của mình. Đó là thứ gì đó đến rất tự nhiên. Ở câu lạc bộ thể thao (ACC), tôi không học để chạy như thế. Ở đó họ nói với tôi rằng: 'Cậu chạy rất đẹp, rất tự nhiên.'"
Vì Dennis vẫn là học sinh của trường St Nicolaas Lyceum (cũng là trường cũ của Louis van Gaal, lại một trong những "sự trùng hợp lô-gíc" của Cruyff) nên chỉ có thể tập với đội một vào thứ Bảy mà thôi. Các ngày trong tuần thì Dennis tập với đội dự bị với những giáo án được xây dựng phù hợp với giờ học trên lớp. Cruyff giải thích: "Chúng tôi dùng đội dự bị để huấn luyện Dennis, các huấn luyện viên biết rằng công việc của họ là làm việc với những khuyết điểm của cậu ấy."
Thật khó để sắp xếp việc học với bóng đá đỉnh cao. Khi một bài kiểm tra sinh học ngăn Dennis di chuyển cùng đội đến Malmo cho trận đấu trong khuôn khổ Tứ kết cúp C2 châu Âu (xiii), anh ấy đã tự di chuyển nhưng phải ngồi dự bị. Bốn ngày sau đó trong trận lượt về, Dennis đã có một màn trình diễn đầy hứa hẹn. Trong trận lượt đi, đội bóng Thuỵ Điển, dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên trưởng tương lai của tuyển Anh - Roy Hodgson - đã vượt qua Ajax bằng chiến thắng nhọc nhằn 1-0. Ở trận lượt về, Dennis phải đối mặt với tuyển thủ quốc gia Thuỵ Điển - hậu vệ biên dày dạn kinh nghiệm Tobjorn Persson. Trước trận đấu, Bruins đưa ra tập tài liệu của ông. Dennis đã rất ngạc nhiên. "Ông ấy biết mọi thứ về các đội bóng khác. Ông sẽ nói như này: 'Hậu vệ đó chỉ là cầu thủ bán chuyên nghiệp, công việc chính là bưu tá, có hai con tên là gì là gì, thuận chân trái và hay tham gia tấn công...' Thực sự thì những điều đó như giống như nước đổ lá khoai vậy. Những thông tin đó không giúp ích gì cho tôi. Thái độ của tôi sẽ như này: 'Mình sẽ xem mọi việc diễn biến như nào, mình sẽ chơi theo cách của mình và phải tin vào tốc độ của mình.'" Cách tiếp cận trận đấu của Cruyff thì vẫn rất cơ bản. Ông ấy nói với Dennis: "Thằng cha hậu vệ đó là một tên già và béo, hắn chậm chạp và chẳng có khả năng đâu, cậu giỏi hơn hắn."
Đó lại là một miếng đòn tâm lý khác. Cruyff nói: "Tôi luôn nói với các tiền đạo rằng: 'Cậu giỏi hơn người khác'. Tôi muốn Dennis quên mọi thứ trên sân, những máy quay truyền hình, chiếp cúp châu Âu, chỉ cần tập trung vào việc đánh bại đối thủ. Tôi nói với cậu ấy rằng: 'Có hai trường hợp có thể xảy ra, hoặc cậu đánh bại hắn và hắn sẽ không dám lao lên nữa, hoặc cậu không vượt qua hắn và hắn sẽ quên sự hiện diện của cậu và lao lên phía trước bất cứ khi nào hắn muốn. Và sau đó tôi sẽ cho các cầu thủ khác tập trung chuyền bóng cho cậu bởi cậu không bị theo kèm nữa. Vậy là cả 2 trường hợp đều tốt cả.' Đó là cách tôi tiếp cận cầu thủ của mình, nhưng tất nhiên trong đó luôn có phần mạo hiểm. Như là một canh bạc, nhưng thường thì tôi hay giành phần thắng." Dennis làm theo chỉ đạo và đã khiến Persson có một buổi tối khủng khiếp, làm rạo rực cổ động viên nhà và kiến tạo hết cơ hội này đến cơ hội khác mang lại chiến thắng 3-1 cho đội chủ nhà Ajax. Nhưng cũng chẳng có thời gian để ăn mừng - Dennis còn phải chuẩn bị bài vở cho lớp học Toán sáng mai nữa.
***********************************
Chắc hẳn anh phải cảm thấy kỳ lạ. Phút trước anh là ngôi sao thi đấu trước sự hò reo của hàng nghìn cổ động viên, ngay sau đó lại ngồi trong lớp. Anh xử lý việc đó như thế nào?
Dennis: "Việc đó rất lạ. Tất nhiên, bạn không được phép tự cao. Điều đó không được phép xảy ra ở Hà Lan. 'Anh chơi bóng ở cúp châu Âu ư? Ừ? Thì sao?' Dĩ nhiên là cũng có vài người ghen tỵ, nhưng mang sắc thái tích cực. Sau trận đấu hôm đó, một ê-kíp phóng viên truyền hình được phép vào trường học để làm chương trình trực tiếp về phản ứng của tôi trước kết quả bốc thăm vòng Bán kết. Họ hỏi tôi: 'Anh cảm thấy như thế nào về điều đó?' Và khi có kết quả bốc thăm họ hỏi: 'Ok, Dennis, vậy anh thấy kết quả bốc thăm ra sao?' Và rồi tôi trả lời: 'À, cũng ổn. Tôi chẳng để tâm.'"
Giống như kiểu làm quen với những cuộc phỏng vấn sâu hơn về sự nghiệp của anh sau này?
"Chính thế! Nhưng hầu hết là những thứ tốt đẹp. Với mọi người ở trường, chuyện đó cũng không phải là điều ngạc nhiên. Tôi đã ở trường và đồng thời tập luyện ở đội trẻ Ajax trong suốt 4-5 năm, do đó mọi người đều hiểu được tình huống đó. Vì chỉ riêng chuyện ở Ajax đã là một điều lớn lao rồi. Vậy là mọi người biết chuyện đó sẽ đến. Và việc có một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp trong trường cũng hay, mọi người có chủ đề để nói đến."
Dennis rất ngạc nhiên trước việc màn trình diễn của mình trong trận đấu với đội bóng Thuỵ Điển lại có ảnh hưởng lâu dài như thế. "Suốt nhiều năm sau đó, mọi người vẫn nói về nó: 'Wow, Dennis, tôi vẫn nhớ cậu đã khiến thằng cha hậu vệ đó phát điên lên như thế nào.' Đối với tôi, trận đấu đó cũng mang lại cho tôi cảm xúc rộn ràng: chơi bóng cho đội một trên sân vận động ấy, bước ra từ phòng thay đồ, đi trên hành lang lát gạch đó, nhìn thấy đội bạn bước ra từ hướng đối diện. Đứng trên nền gạch, nhận lấy những bó hoa lớn rồi bước vào sân, tặng hoa cho khán giả. Chứng kiến đoàn quân Đỏ-Trắng ghi bàn, trái bóng Derby Star (xiv) trắng. Mặt sân lớn với mặt cỏ được cắt tỉa đẹp đẽ, rồi thì tiếng lầm rầm của đám đông, thỉnh thoảng có tiếng huýt sáo, và tiếng ồn bỗng chốc vọt lên khi tôi nhận bóng..."
Và quả thật, kết quả bốc thăm trận Bán kết hoá ra rất ổn. Ajax đánh bại Real Zaragoza một cách nhẹ nhàng. Điểm đến tiếp theo sẽ là Athens, trận Chung kết cúp châu Âu đầu tiên kể từ những ngày tháng vinh quang của câu lạc bộ hồi những năm 1970. Đối thủ của họ là đội bóng Đông Đức Lokomotive Leipzig, với điểm nhấn là áo đấu màu vàng trắng sáng trong trận Chung kết. Dennis được đặc cách nghỉ học, đã bay cùng đội đến Athens. "Chuyến đi đã để lại ấn tượng lớn trong tôi. Chẳng hạn, khi tới Hy Lạp, Cruyff ngồi cạnh tôi và bắt đầu nói về khoản thưởng. Tôi nhớ là khoảng 17.500 Guilder (xv). Có thể thậm chí là 25.000. Nhưng cái đó chẳng có ý nghĩa gì với tôi. Tôi không nghĩ đến khoản thưởng. Tôi nói: 'Dạ vâng' nhưng trong đầu thì nghĩ: 'Ai mà lại quan tâm đến vấn đề đó chứ?'".
Dennis lại có một cơ hội khác để chứng kiến bộ óc làm việc tuyệt vời của Cruyff. Tại Athens, Danny Blind bị chấn thương khi chạy bộ trên bãi biển, khiến cho đội bóng không còn một hậu vệ biên có kinh nghiệm nào. Cruyff bình tĩnh lựa chọn một trong những cầu thủ trẻ nhất trong đội, Frank Verlaat, yêu cầu các cầu thủ đàn anh xung quanh phải hỗ trợ trong trường hợp cậu ấy gặp khó khăn. "Ai cũng đều lo lắng vì chúng tôi mất Danny, nhưng Cruyff thì chẳng bận tâm. Mỗi khi có vấn đề xảy ra thì chính là lúc ông ấy cảm thấy thích thú. Tôi nghĩ là việc đó kích thích ông ấy. Tôi cũng giống vậy. Tôi không bao giờ lo lắng khi điều kiện thay đổi. Điều đó chỉ khiến tôi phải suy nghĩ về cách để giải quyết vấn đề mà thôi. Tôi thích ra khỏi khu vực an toàn của mình và thích nghi."
Trong trận, Verlaat đã thi đấu tốt và Ajax lại có một chiến thắng khá nhàm chán 1-0, nhờ vào cú đánh đầu của Van Basten, bàn thắng cuối cùng của anh ấy cho câu lạc bộ trước khi gia nhập AC Milan theo bước Ruud Gulitt. Dennis vào sân từ băng ghế dự bị trong hiệp 2, nhưng chỉ nhớ được chút ít. "Tôi nhớ bàn thắng quyết định của Marco, nhưng chỉ vậy. Tôi nghĩ tôi đã châm ngòi một đợt tấn công, và rồi đột nhiên trận đấu kết thúc và chúng tôi giành Cúp. Bữa tiệc ăn mừng được tổ chức ở khách sạn sau đó, nhưng tôi khá bình lặng. Tôi không thực sự dừng lại để nghĩ về giây phút đó tuyệt vời ra sao. Giờ thì tôi nghĩ: 'Khi đó mình đã giành một chiếc cúp châu Âu!'"
Trước khi mùa bóng 1987-88 bắt đầu, Dennis đã kí hợp đồng chuyên nghiệp với Ajax. Các lớp học vật lý trị liệu của anh ấy sẽ tiếp tục thêm 1 năm nữa, nhưng giờ thì bóng đá đã trở thành ưu tiên số một. Trong khi đó, Cruyff đang dần mất đi tiếng nói trên thượng tầng câu lạc bộ. Để lấp vào chỗ trống của Van Basten, Cruyff đã kí hợp đồng với Frank Stapleton, đồng đội cũ của Arnold Muhren ở Manchester United. Bản hợp đồng hoá ra lại là một sai lầm lớn. Stapleton, một trung phong cao lớn và thông minh, bị chấn thương liên miên. Trong khi Ajax gặp khó khăn ở giải quốc nội, Cruyff lại gây mâu thuẫn với câu lạc bộ và với những cầu thủ của mình. Ông yêu cầu toàn đội phải trưởng thành nhanh chóng và muốn câu lạc bộ được điều hành một cách chuyên nghiệp hơn, giống phong cách Mỹ hơn. Harmsen giận dữ: "Cruyff không hề biết lắng nghe". Cruyff chỉ trích câu lạc bộ về sự thiếu chuyên nghiệp. Đội bóng bắt đầu rạn vỡ. Đến giữa tháng 9, Ajax đã thua đến 3 trận. Và rồi họ mất luôn cả người đội trưởng mới khi Frank Rijkaard giận dữ hét vào mặt Cruyff: "Ông hãy dừng ngay những cằn nhằn liên khúc của mình đi!" Không giống như Van Basten và Van't Schip, những người không phiền với việc bị chỉ trích, Rijkaard đã cảm thấy đủ rồi. Anh ấy biến mất, chỉ xuất hiện ở cuối mùa bóng trong trận gặp Real Zaragoza trước khi chơi cho Hà Lan ở Euro '88 và sau đó chuyển đến Milan. Xung quanh thời điểm Giáng sinh, Harmsen công khai rằng đã từ chối gia hạn hợp đồng với Cruyff trước đó. Cruyff giận xanh mặt. Vài ngày sau, vào đầu tháng Giêng năm 1988, ông nói với Harmsen rằng ông muốn ra đi. Nếu đó là một lời bông đùa thì nó đã phản tác dụng. Ban Giám đốc đã chấp nhận đơn từ chức của ông. Một cách rất đột ngột, triều đại của Cruyff đã kết thúc.
Với tư cách huấn luyện viên, Cruyff tiếp tục gặt hái nhiều thành công, trở lại Barcelona, xây dựng nên Dream Team, mang về cho câu lạc bộ cúp C1 châu Âu (với bàn thắng quyết định của Koeman), truyền đạt mọi thứ ông biết cho Guardiola, xây dựng hệ thống đào tạo trẻ La Masia dựa trên nền tảng của Ajax. Sự dại dột của Ton Harmsen cuối cùng phải trả giá bằng chức vô địch World Cup 2010 của tuyển Hà Lan, khi mà trong đội hình Tây Ban Nha có đầy những cầu thủ mang chất Cruyff, chơi thứ bóng đá đậm chất Cruyff, đã đánh bại một đội Hà Lan với đầy những cầu thủ của một-Ajax-đã-không-còn-ở-đỉnh-cao-phong-độ. Nhưng, như chúng ta sẽ thấy, Dennis và Johan cũng còn lâu mới xong chuyện.
Sự khâm phục mà Johan dành cho Dennis không bao giờ giảm, và thậm chí còn lớn lên khi hiện giờ cả hai đang chung tay xây dựng lại Ajax. "Dennis là một chàng trai có tầm-nhìn-trực-thăng (xvi). Cậu ấy thấy được mọi thứ và giữ mọi thứ cân bằng. Bởi cậu ấy tự mình cũng ở trạng thái cân bằng. Bạn chẳng thể gây áp lực lên Dennis Bergkamp. Mặc cho mọi người xung quanh la hét ồn ào ra sao, cậu ấy vẫn luôn bình tĩnh và suy nghĩ. Và bởi vì Dennis có khả năng suy nghĩ rộng, cậu ấy có thể nhận ra được những mối liên kết. Cậu ấy là một người tuyệt vời và dễ mến - cho đến khi cậu ấy nổi xung. Khi đó bạn sẽ thấy sự giận dữ thuần nhất, và có cả sự thông minh nữa. Những bình luận của cậu ấy rất xác đáng, thậm chí nhiều khi gây tổn thương, nhưng luôn luôn được sắp xếp rõ ràng. Vậy là khi một ai đó trở nên nổi bật trong một nhóm, có thể thậm chí là người nổi bật nhất, thì điều đó rất có ý nghĩa. Chuyện đó đến một cách tự nhiên."
Và rồi, càng trưởng thành, dường như Dennis càng trở nên giống Cruyff. "Tôi thật sự rất thích Johan, ngay cả khi không phải lúc nào tôi cũng đồng ý với ông ấy. Nhưng những cuộc thảo luận luôn là về các chi tiết, chứ không phải về nguyên tắc. Chúng tôi không bao giờ bất đồng về nguyên tắc." Quan hệ giữa họ mang tính thoải mái hơn là tính thân thiết. Ít ra thì Dennis cũng không cảm thấy phiền về những ý kiến cho rằng mình đã và đang trở nên giống người thầy của mình. "Cái đó chẳng phải một cách nhìn có vấn đề", Dennis nói với một nụ cười. "Đôi khi tôi nhận ra rằng chúng tôi có nhiều suy nghĩ giống nhau. Tôi không biết đó là vì Cruyff đã có ảnh hưởng lên tôi khi tôi còn trẻ hay chúng tôi chỉ đơn giản là giống nhau một cách tự nhiên."
Anh đã bao giờ thử cố ý bắt chước theo Cruyff?
Dennis: "Ồ, làm ơn đi mà. Bắt chước ai đó không phải phong cách của tôi. Và dù gì đi nữa thì Johan cũng sẽ nhận ra ngay lập tức."
Nhưng anh không thích gây chuyện với mọi người giống ông ấy?
"Vâng, tôi có thể hiểu khi mọi người nói rằng ông ấy luôn tìm kiếm mâu thuẫn. Chắc hẳn điều đó nằm trong tính cách của ông. Mâu thuẫn là thứ ông ấy muốn, là những gì mà ông ấy cần. Và khi mọi thứ đang diễn ra tốt đẹp, ông ấy lại tìm kiếm một thứ khác... Yeah, ông ấy thích việc đó. Nhưng tôi hiểu ông ấy. Tôi biết ông ấy sẽ bắt đầu từ đâu. Đấy có thể là điểm khác biệt giữa chúng tôi. Tôi thích mọi việc ở trạng thái suôn sẻ hơn."
------------------------------
(i) Yoda và Skywalker là 2 nhân vật trong loạt phim Star Wars. Yoda huấn luyện Skywalker để trở thành một Jedi để chống lại Galactic Empire. (Bạn nào muốn rõ hơn thì phải tự tìm hiểu vậy nhé!)
- Yoda:
- Luke Skywalker:
- Yoda & Luke Skywalker:
(ii) Trong tiếng Anh, chỉ có 1 từ sử dụng cho ngôi thứ 2, đó là "You", còn trong tiếng Pháp, có 2 đại từ là "Tu" và "Vous". Cách sử dụng 2 đại từ này có sự khác nhau cả về số ít - số nhiều cũng như sự trang trọng trong từng ngữ cảnh nói. Theo tôi Google thì được biết, khi sử dụng đại từ u trong tiếng Hà Lan, người nói có hàm ý kính trọng đối với người nghe, giống như vous trong tiếng Pháp.
(iii) Nguyên gốc tiếng Anh: circle drill.
(iv) Yogi Berra là một cầu thủ, huấn luyện viên bóng chày vĩ đại, đồng thời cũng nổi tiếng với những câu nói kiểu như: "It ain't over 'til it's over" hay "I really didn't say everything I said". Tham khảo thêm về các câu nói của Yogi Berra tại đây.
(v) Nguyên văn tiếng Anh: 'Coincidence is logical', 'Before I make a mistake, I don't make that mistake', 'Sometimes something's got to happen before something is going to happen', 'Every disadvantage has its advantage'.
(vi) Link IMDb đây. Điểm cao phết, để hôm nào xem. Hehe.
(vii) Total Football. Link tham khảo trên wikipedia đây.
(viii) Johan Cruyff đã quyết định giải nghệ năm 1978, nhưng ngay sau đó quay trở lại sân cỏ năm 1979, chơi cho Los Angeles Aztecs, Washington Diplomats (Mỹ), Levante (Tây Ban Nha) trước khi trở về Ajax năm 1981.
(ix) Nguyên gốc tiếng Anh: '...then he lost all his money in a scam involving a pig farm'. Dịch sang tiếng Việt nghe hài thật, vì bản chất là mình không nắm được rõ sự việc đó của Johan Cruyff. Mình đã thử Google nhưng chưa tìm hiểu được rõ ràng. Hi vọng bạn nào biết chuyện này của Johan Cruyff thì cùng cho mọi người biết.
(x) Các bạn biết đấy, biệt danh của các đội bóng í mà, phần đa (chắc phải đến 90%) là do các bố nhà báo Việt Nam nhà mình dựng lên, do hạn hẹp về vốn ngoại ngữ, hạn hẹp về thông tin... Chứ thực ra, đếch có Cơn lốc màu da cam Hà Lan, Những cỗ xe tăng Đức, Những chú lính chì dũng cảm Đan Mạch... nào hết. Nhưng giờ mọi người quen nói thế rồi, chúng ta cũng bị ảnh hưởng. Thôi thì mình cứ theo cái sự sai-mà-quen ấy vậy. Về đội bóng Đan Mạch ở World Cup 1986, thì báo giới phương Tây gọi họ là "Danish Dynamite" - có thể hiểu là Thùng thuốc nổ Đan Mạch.
(*) Chắc là một kiểu nói vui của các cầu thủ.
(xi) Tắc bóng trượt - sliding tackle. Nếu các bạn xem Tomas Rosicky thi đấu, các bạn sẽ biết sliding tackle nó như thế nào: nhìn rất đẹp mắt và không mang tính sát thương cao, :D.
(**) Match bonuses: Cái này nếu bạn nào chơi Football Manager thì quá rành luôn. Như Dennis nói thì trước kia tiền lương chủ yếu đến từ việc ra sân, khác hẳn so với hiện nay, khi mà lương cứng của cầu thủ được tính theo tuần, bất kể có được ra sân hay không. Hơn nữa, cái match bonuses hiện nay cũng khủng luôn. Mình chơi FM14, nhiều ông đòi phí ra sân tận 20-30k $, thưởng cho mỗi bàn thắng là 10k $, thưởng cho mỗi pha kiến tạo là 10k $...
(xii) Incoming striker. Theo tôi hiểu thì dạng tiền đạo kiểu này sẽ tiến đến khu vực cấm địa từ phía dưới hoặc từ 2 biên.
(xiii) Cup Winners' Cup: Cúp các đội đoạt cúp Quốc gia châu Âu. Dân tình ngày xưa hay gọi là Cúp C2 châu Âu. Cúp C1 (trước kia) là Champion Clubs' Cup: Cúp các đội Vô địch các quốc gia châu Âu. Còn Cúp C3 là UEFA Cup: Cúp UEFA (khởi nguồn là Inter-Cities Cup: Cúp Hội chợ). Đến năm 1999 thì Cúp C2 & C3 hợp nhất thành làm một, và hiện giờ mang tên gọi là UEFA Europa League, còn Cúp C1 được đổi tên thành Champions League. Mỗi giải đều có quy định riêng về thành phần tham dự, thể thức thi đấu... For more info, Google plz.
(xiv) Trái bóng này là sản phẩm của một công ty Đức, được đánh giá rất cao vào thời điểm đó. Hiện nay công ty này vẫn hoạt động, trang web của nó ở đây.
(xv) Đơn vị tiền tệ của Hà Lan. Tỉ giá giữa Guilder và USD năm 1987 thì mình chẳng tìm hiểu được. Hiện nay, đồng Guider vẫn đang được sử dụng tại Antilles, một đảo là thuộc địa cũ của Hà Lan, hiện nay vẫn là một phần của cái gọi là Kingdom of the Netherlands, nằm trên khu vực biển Ca-ri-bê. Tỉ giá hối đoái so với đồng USD là: 1 Guilder ăn 0.63 USD (ngày 17/3/2014).
(xvi) Nguyên văn tiếng Anh: helicopter view. Thử tượng tượng mình đang ngồi trên khoang lái của mình chiếc trực thăng đang bay trên trời, các bạn sẽ thấy tầm nhìn nó rộng đến mức nào. Nói chung là vãi với cả ông Johan này, nâng bi anh dzai Dennis nhà mình quá. Hị hị.
--------------------
Personal comment:
Cũng giống như xã hội loài người, bóng đá nói chung, và tất cả những thứ liên quan đến nó, đều có sự thay đổi & tiến hoá theo thời gian. Những năm 30, 40 có bóng đá của thời đó. Những năm 70, 80 có bóng đá của thời đó. Và những năm 2010 cũng có bóng đá của riêng thời này. Mỗi thời đều có những huyền thoại riêng. Nhưng quả thực, phải được sống trong thời đại hoàng kim của Total Football chúng ta mới có thể cảm nhận được hết những nét đẹp của nó.
Trong một số đoạn nói về Total Football và Barcelona, Dennis Bergkamp và ký giả David Winner dường như có một sự hiểu ngầm với nhau rằng Bóng đá của Pep Guardiola (và tôi sẽ không sử dụng từ tiki-taka để diễn tả đâu!), ít nhất một phần nào đó, chính là Total Football.
Vì không có cơ hội cảm nhận được hết Total Football nên cá nhân tôi chắc chắn không thể phản bác hoàn toàn luận điểm này. Nhưng thật đáng buồn, trong trái tim của người dịch không có chỗ đứng dành cho Bóng đá của Guardiola, mà thậm chí đôi lúc còn trào lên cảm xúc anti. Nguyên nhân chính có lẽ là nét đàn bà không thể chối cãi trong nhiều trận đấu. Không tin ư? Hãy xem các cầu thủ Barcelona túm tụm phản ứng với trọng tài mỗi khi có 1 quyết định bất lợi cho họ được đưa ra. Hãy xem cách họ lôi kéo cầu-thủ-còn-hợp-đồng-dài-hạn với câu lạc bộ khác như thế nào. Hãy xem họ diễn kịch, phần tuyệt vời nhất!
Một khía cạnh khác, chỉ là cảm nhận thôi. Đó là sự quá đỗi rề rà trong thứ Bóng đá của Guardiola. Tôi không thể xem được. Cảm giác chán chường là rất lớn. Trận đấu thiếu tốc độ, thiếu những đường truyền trực diện, rất nhọc công nếu phải tải hết 90 phút.
Hơi anti một chút là như vậy, nhưng khi nhìn vào danh hiệu mà Guardiola giành được... Thôi, tôi bị knock-out rồi. Hehe.
Về lợi-thế-một-người, người dịch thấy quá chuẩn xác. Thử hình dung mà xem, trong mỗi khoảng không gian mà quân ta đều có nhiều hơn quân địch 1 người, thì quân ta có thể làm được những gì? Rất nhiều các phương án chuyền bóng, rất nhiều các phương án di chuyển... Johan Cruyff đơn giản là đã nói quá đúng. :-)
Trong Bóng đá của Guardiola, lợi-thế-một-người cũng được thể hiện rõ nét. Thách kẹo cũng chả có đội nào dám cầm bóng mà bình tĩnh phối hợp đấy! Thế mới tài! Nếu mùa giải Champions League năm nay (mùa giải 2013-14) mà run rủi thế nào Bayern Munich mà đụng độ Barcelona thì không biết phiên bản nào của Guardiola sẽ giành chiến thắng nhỉ?...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét